شناخت علم تغذیه

تغذیه به عنوان یک علم به بررسی غذاها و آثار آن بربدن انسان می‌پردازد. مطالعه احتیاجات غذایی ضروری برای تولید انرژی، رشد و حفاظت بدن، تنظیم فرآیند‌ها و واکنش‌های بدن از مطالب مربوط به تغذیه است. 

یک باور عمومی حاکی از آن است که آن‌چه انسان مصرف می‌کند، بر سلامت و تندرستی، رشد، تکامل و توانایی اجرای فعالیت‌های متنوع تأثیر می‌گذارد. از دیدگاه آمادگی جسمانی مرتبط با تندرستی، غذای مصرفی ماده‌ای است که به وسیله بدن برای حفظ فعل و انفعالات حیاتی بدن چون تنظیم اعمال سلولی و تولید انرژی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در مورد غذای مطلوب و آمادگی جسمانی عقاید خرافاتی بسیاری وجود دارد. بعضی از قبایل بشر اولیه اعتقاد داشتند مصرف پودر دندان شیر منجر به انتقال قدرت حیوان به فرد می‌شود و یا این که استفاده از اندامی از حیوان منجر به تقویت همان اندام در بدن انسان می‌شود که این عقاید کما کان طرفدارانی دارد. 

یونانیان باستان اعتقاد داشتند از آن‌جایی که گوشت حیوانات تمام قابلیت‌های خود را به عضلات انسان انتقال می‌دهد، بنابراین منطقی به نظر می‌رسد که ورزشکاران برای جلوگیری از کم شدن محتویات عضله‌ها به طور مداوم گوشت مصرف نمایند که این باور هنوز هم درذهن‌ها جای دارد. 

در همان زمان نظر به این‌که ورزشکاران توسط مردم ملقب به نمایندگان سلامتی و قدرت بودند در کشور یونان توجه به کیفیت تغذیه و آمادگی جسمانی اهمیت ویژه‌ای یافت به طوری که بقراط حکیم این گونه توصیه کرده است که در معالجه بیماران نه تنها به وسیله دارو بلکه از طریق غذا نیز اقدام شود (1).

تعریف کلی تغذیه 

تغذیه عبارت است از مجموعه اعمالی که موجود زنده می‌تواند به وسیله آن اعمال و یا به عبارت دیگر به وسیله آن فعل و انفعالات احتیاجات حیاتی خود را برآورده سازد. به بیان دیگر تغذیه عبارت است از یک سلسله اعمالی که به جذب مواد و ازدیاد توده جسم زنده منتهی می‌گردد. هر موجود زنده اعم از نباتات (گیاهان) یا حیوانات احتیاج به تغذیه دارد. البته بر حسب نوع موجودات این احتیاج و نیازفرق می‌کند. 

آن‌چه وارد بدن موجوادت می‌شود قابل شناخت است. زیرا می‌توانیم نوع ماده‌ای را که در غذا موجود است مورد مطالعه و تجزیه قرار دهیم و نوع احتیاج موجود را از نظر غذا معلوم داریم. ورود مواد غذایی به بدن موجود زنده، اولین بخش عمل تغذیه است. موجود زنده در طول حیات، موادی را به صورت مواد زائد دفع می‌نماید. خروج مواد زائد از بدن موجود زنده آخرین بخش عمل تغذیه است. بین ورود و خروج مواد تغذیه در درون بافت‌ها ودر داخل سلول‌ها فعل و انفعال‌های بسیار مهمی صورت می‌گیرد که تولید انرژی و حرارت می‌کند. بنابراین هرقدر از ذخیره مواد غذایی که در خون و دربافت‌های بدن موجود زنده وجود دارد کاسته شود، باید به وسیله مواد غذایی که از راه دستگاه گوارش وارد بدن می‌شود جبران گردد. این فعل و انفعالات متناسب با ساختمان سلول می‌باشد و طرزعمل طوری است که هرسلول آن‌چه را که می‌سازد مشابه با ساختمانی است که دارا می‌باشد. اما در تمام دوران زندگی علاوه براین که بدن به مقداری مواد غذایی برای تولید انرژی و حرارت احتیاج دارد، به مقادیری غذا هم برای رشد نیازمند است. 

یکی دیگر از مظاهر تغذیه در موجود زنده نمو است. نمو(2) به وزن موجود اضافه می‌کند و آن چه ساخته می‌شود و افزوده می‌گردد شبیه به ماده سازنده موجود زنده است. اگرمقدار موادی که دربدن موجود زنده ساخته می‌شود بیشتر از مقداری باشد که موجود مصرف و یا دفع می‌کند می‌گوییم موجود نمو (رشد) می‌کند و چنانکه مقدار ماده‌ای باشد که موجود مصرف ویا دفع می‌کند، می‌گوییم موجود نمو (رشد) می‌کند و چنانچه مقدار ماده‌ای که ساخته می‌شود کمتر از مقدار ماده‌ای باشد که موجود مصرف و یا دفع می‌کند، می‌گوییم موجود زنده فرسوده می‌شود. اگر مقدار ماده ساخته شده با مقدار مصرف و یا دفع شده مساوی باشد، موجود در حال تعادل باقی خواهد ماند یعنی نه نمو می‌کند و نه فرسوده می‌گردد.

به طور کلی موجودات را از نظر نمو به سه گروه زیر می‌توان تقسیم کرد:

1- نوزاد یا طفل نمو می‌کند، یعنی آن‌چه می‌سازد بیش از چیزی است که مصرف یا دفع می‌کند. 

2- موجود بالغ در حال تعادل است یعنی آن‌چه می‌سازد و مقداری که مصرف یا دفع می‌کند به یک میزان است. 

3- موجود پیرو فرسوده می‌شود یعنی آن‌چه می‌سازد کمتر از چیزی است که مصرف یا دفع می‌کند. 

همان‌طور که گفتیم پس از هضم وجذب در بدن جهت اعمال زیر مورد استفاده قرار می‌گیرد:

1- تولید انرژی و حرارت 2- ترمیم و بازسازی سلول‌های بدن و تأمین رشد 3- تنظیم متابولیسم(3) بدن. 

متابولیسم بازال(4)

با توجّه به گفته‌های صفحه قبل، این سؤال پیش می‌آید که کم‌ترین انرژی مورد نیاز هر فرد درشرایط طبیعی چه نام دارد و میزان آن چه قدر است. 

جواب این سؤال از نظر کارشناسان رشته تغذیه کلمه‌ای است که به طور معمول با آن سر و کار دارند و آن هم متابولیسم بازال است. 

حال متابولیسم بازال چیست؟

حداقل میزان انرژی لازم که یک انسان برای زنده ماندن و تأمین انرژی جهت کار قلب، عضلات تنفسی و غدد و سلول‌ها در حالت استراحت کامل نیاز دارد به این حداقل متابولیسم بازال می‌گویند. که به طور متوسط 1600 تا 1700 کالری بزرگ در 24 ساعت است. 

تأمین این حداقل که بدون وجود و دخالت سایر عوامل ایجاد حرارت (سه ردیف اول) بعهده غدد مترشّحه داخلی همچون تیرویید، سورنال، هپیوفیز، لوزالمعده، تیموس و غیره است.

بعضی افراد به طور طبیعی دچار پرکاری تیرویید و سایر غدد مترشحه داخلی هستند که موجب افزایش این حداقل انرژی (متابولیسم بازال) می‌شود یعنی دچارهیپرتروییدی هستند، لذا به هنگام لمس دستشان احساس گرمی می‌شود. از نظر طب قدیم این افراد دارای طبع گرمی هستند. 

برعکس وقتی که غدد مترشحه داخلی دچار کم کاری و بی کفایتی گردند متابولیسم بازال پایین آمده و احساس سردی در وجودشان به هنگام لمس حس می‌شود. ازنظر طب قدیم این دارای طبع سرد هستند.

کشف این راز درطب قدیم ناشی از سال‌ها تجربه و مشاهده افراد و بیماران بوده است. 

پس از این گرمی و سردی طبع مشخص شد. 

پس کسی طبعش گرم است که متابولیسم بازال وی ازحد معمول و متوسط بالاتر باشد 

وکسی طبعش سرد است که متابولیسم بازال وی از حد متوسط و معمول کمتر باشد(5).

1. از کتاب تغذیه و ورزش. 

2. اضافه شدن به وزن موجود را نمو می‌گویند.

3. سوخت وساز مجموعه واکنش هایی که دربدن انجام می‌گیرد.

4. کمترین مقدار انرژی مورد نیاز اندام‌ها درحال استراحت.


 

منبع: راسخون

گردآورنده: احمد حکیم

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)
  • آخرین ویرایش در پنج شنبه, 08 مهر 1395 14:35
  • اندازه قلم

خانواده اسلامی

پایگاه خانواده اسلامی، رهیافتی نو به الگوی خانواده مسلمان و جامعه اسلامی

خانواده اسلامی مهم ترین نقش آفرین در ساختن تمدن نوین اسلامی است. از این رو هدف این مجموعه ارائه الگوی کاملی از خانواده اسلامی به منظور ایجاد، تحکیم و تکامل خانواده در تمامی عرصه ها از طریق ارائه و بررسی رهنمودهای معصومین (علیهم السلام) و سیره عملی ایشان است.

ارتباط با ما